Էներգիան և կենդանի օրգանիզմները

Կենդանի օրգանիզմները,  որոնց թվին են պատկանում ինչպես բույսերը և կենդանիները, այնպես էլ՝ բակտերիաները և սնկերը շատ բազմազան են: Ավելացնենք, որ կենդանի օրգանիզմ է նաև մարդր: Բոլոր նշված կենդանի օրգանիզմներն ունեն րնդհանուր բնորոշ հատկություններ և հատկանիշներ: Բոլոր կենդանի օրգանիզմները կարող են աճել և զարգանալ:

Դրանում հեշտությամբ կարող ենք համոզվել՝ տարիների րնթացքում դիտարկելով շրջակա միջավայրի բույսերը կամ կենդանիները: Դպրոցի աշակերտները, մեր հարեանները, բարեկամները և րնկերները տարբեր տարիքի և հասակի են, գեր և նիհար: Դա ևս աճի ու զարգացման դրսևորում է:

Կենդանի օրգանիզմները սնվում են, շնչում, հեռացնում ոչ պիտանի նյութերը, շարժվում, բազմանում և վերարտադրում իրենց նմաններին:

Այս և այլ հատկություններով կամ հատկանիշներով կենդանի օրգա­նիզմները տարբերվում են բնության անկենդան մարմիններից:

Առանձնահատուկ է կենդանի օրգանիզմների կապը շրջակա միջա­վայրի հետ: Բոլոր կենդանի օրգանիզմներր գտնվում են մշտական փոխ­ազդեցության մեջ նրա հետ: Այդ կապն իրագործվում է այնքանով, որ կեն­դանի օրգանիզմը շրջակա միջավայրից ստանում է էներգիա և տարբեր նյութեր: Սրանք անհրաժեշտ են կենդանի օրգանիզմների կենսագործու­նեության համար: Կենդանի օրգանիզմներում էներգիան ձևափոխվում է, իսկ նյութերը՝ փոխակերպվում: էներգիայի մի մասր ջերմության ձևով ցրվում է միջավայր: Նյութերի փոխանակության հետևանքով առաջացած ոչ պիտանի վերջանյութերը դուրս են բերվում կենդանի օրգանիզմներից: Շրջակա միջավայրի հետ կենդանի օրգանիզմների կապն արտա­հայտվում է նաև նրանց վրա միջավայրի տարբեր պայմանների ազդե­ցության մեջ: Եվ հակառակը՝ այդ պայմաններն էլ մասամբ կենդանի օր­գանիզմների կենսագործունեության արդյունք են:

English

Earthquakes-երկրաշարժ

floods-ջրհեղեղ

hurricanes-փոթորիկ

disaster-աղետ

at least-նվազագույնը

the locust usually does things alone-մորեխը սովորաբար ամեն ինչ անում է միայնակ

frightening-ահարկու

area-տարածք

Բնագիտություն

Թեմա4.2 Ջերմային երևույթների բազմազանությունը: Աղյուսակով նշել ինչպիսի ջերմային երևույթներ գիտեք։ Համացանցից գտնել տեղեկություններ նորարարություններ էներգիայի վերաբերյալ։

Ջերմային երևույթներ

Թեյնիկի ջուրը ժամանակի ընթացքում սկսում է եռալ

Արևի ճառագայթներով տաքանում են հողը, ջրամբարների ջուրը և այլն

Ձյունը տաք սենյակում հալչում է

 

Կանխատեսումների համաձայն, մինչև 2020 թվականը ԱՄՆ-ում էներգիայի պահանջարկը կաճի 32%-ով: Երկրի էներգիայի առաջարկը 85%-ով կախված է հանածո վառելիքից: Մեզ ծանոթ է արևային և քամու էներգիան, իսկ այժմ գիտնականների մի խումբ փորձում է էներգիա ստանալ հսկայական աղբյուրից Ատլանտյան օվկիանոսից:

Էներգիա

Երկրի խորքից հանվող վառելիքի պաշարները շուտով կվերջանան կամ էլ նրանց օգտագործումը կդադարեցվի մեկ այլ պատճառով: Այդպիսի պատճառներից մեկը գիտնականները համարում են արևային էներգիայի գնի իջեցումը: Բացի այդ, արևային էներգիայի ծավալները տարեկան 2 անգամ ավելանում են, և այդպես կշարունակվի 20 տարիների ընթացքում:
Դեռևս 2010 թվականին Sandia ընկերությունը ներկայացրեց արևային մարտկոցների նոր տեսակ, որոնց պատրաստման համար պահանջվում են հարյուր անգամ ավելի քիչ նյութեր, քան այդ ժամանակ գոյություն ունեցող սարքերը: Դրա հետ մեկտեղ Sandia-ի ստեղծած մարտկոցները պահպանում են էներգիայի շատ ավելի մեծ ծավալ, ուստի զարմանալի չէ, որ մեր ապագան հիմնված կլինի հենց այսպիսի տեխնոլոգիաների վրա:

Լուսարձակող կենդանիներ

Բնության մեջ կենդանիներից մի քանիսը  ունեն լույս: Նրանք կարողանում են լուսարձակել իրենց օրգանիզմներում կատարվող քիմիական ռեակցիաների շնորհիվ: Այդ երևույթը կոչվում է բիոլուսարձակում: Նրանք օգտագործում են այդ ունակությունը հաղորդակցվելու, զույգ գտնելու, որս անելու կամ պաշտպանվելու համար: Ստորջրյա շատ ձկներ նույնպես կարող են լույս արձակել` այդպես վախեցնելով գիշատիչներին: Կատարավոր մեդուզան արձակում է վառ փայլող մասնիկների ամպեր, երբ գիշատիչ է հարձակվում: Այդ մասնիկները որոշ ժամանակ կուրացնում են հարձակվողին, իսկ մեդուզան հասցնում է փախչել:Սև հրեշաձկան էգի կզակից կախված է լույս արձակող երկար մազ: Շատ գիտնակններ կարծում են, որ ձուկն այն օգտագործում է որսին, օրինակ` մանր ծովախեցգետիններին կամ փոքր ձկներին գրավելու համար: Երբ միամիտ որսը շատ մոտենա, ձուկը նրանց կուտի: Նաև նրա աչքերի մոտ երկու լուսարձակող կետ կա, որոնք օգնում են ուտելիք հայթայթել:

Արևային էներգիան՝ որպես գազից և հոսանքից հրաժարվելու այլընտրանք

Սոլյար սարքը աշխատում է արևի ճառագայթներով: Այն առանց էլեկտրաէներգիայի 24 ժամ տաք ջուր է ապահովում: Սոլյարի համար հոսանքը անհրաժեշտ է միայն նրա համար, որ կարողանաս հասկանալ մեջը ինչքան ջուր կա, ջերմաստիճանը ինչքան է: Անգամ ձմռանը արևի ճառագայթները ներթափանցում են խողովակների մեջ, ապահովելով տաք ջուր: Այն մեխանիկական սարք է:

Ստեղծագործական աշխատանք

Երջանկության բանալին մեր ներսում է

Ամեն մարդ երջանիկ է յուրովի: Ամեն մարդու երջանկությունը իրենից է կախված, որովհետև յուրաքանչյուր մարդ, եթե չուզենա երջանիկ լինել, երբեք չի լինի: Ամեն մարդ իր երջանկությունը ուրիշ ձև է պատկերացնում, կան մարդիկ, որ իրենց երջանկությունը իրենց ընտանիքի հետ ժամանակը անցկացնելով են պատկերացնում, երջանկությունը պատկերցնում են աշխատանքում, ընկերական միջավայրում, վատ միջավայրում  և կան մարդիկ, որ իրենց երջանկությունը այլ կերպ են մտածում: Ես իմ երջանկությունը ընտանիքի հետ ուրախ ժամանակ անցկացնելով եմ պատկերացնում:  Իմ կարծիքով ամեն մարդ իր երջանկությունը պետք է գտնի իր ընտանիքի հետ, հարմարվելով կյանքի դժվարություներին:

Տնային աշխատանք

5) Եթե դրական ամբողջ թվի բացարձակ արժեքը հավասար է 9-ի, ինչի՞ է հավասար նրա հակադիր թվի բացարձակ արժեքը։

|9|

6) Երկու թվերից ընտրե՛ք այն թիվը, որի բացարձակ արժեքն ավելի մեծ է.

ա) – 7 եւ 11, գ) – 31 եւ – 50, ե) 0 եւ – 3,

բ) – 6 եւ – 5, դ) 9 եւ 8, զ) 17 եւ 0։

7) Համեմատե՛ք թվերը.

ա) – 8 < 7, գ) 3 > –13, ե) – 7 > –17,

բ) – 9 > – 11, դ) 0 > – 4, զ) 1 > – 8։

8) Թվերը դասավորե՛ք նրանց բացարձակ արժեքների աճման

կարգով.

– 18, 0, 29, 3, – 4, – 17, – 5, 39։

0, 3, 4, 5, 17, 18, 29, 39

9) Թվերը դասավորե՛ք նվազման կարգով.

50, – 37, 88, 29, – 67, – 33, – 18։

88, 50, 29, -18, -33, -37, -67

10) 41, – 43, – 49, 42, – 47, – 44, – 50 թվերի մեջ գտե՛ք ամենափոքր բացարձակ արժեքն ունեցողը։

41

Առակի վերլուծություն

1. Աստվածը մարդուն ծեփեց կավից: Նրա մոտ մնացել էր չօգտագործած մի կտոր։
— Էլ ի՞նչ կուզեիր՝ ծեփեի քեզ համար,- հարցրեց Աստվածը:․
— Երջանկություն ծեփիր ինձ համար,- խնդրեց մարդը:
Ոչինչ չպատասխանեց Աստված. այլ կավի մնացորդը դրեց մարդու ափի մեջ։
Առակը կցուցանե, որ դու ինքդ պետք է ստեղծես քո երջանկությունը։
Այս առակը մեզ սովորեցնում է, որ ամեն ինչ պետք է ստեղծել և կառուցել ինքնուրույն: Առակի հեղինակն է Անուշ Թադևոսյանը: